Zwolse connecties

Het grootste deel van mijn voorouders komen uit het Noordoosten van Nederland, uit Drenthe, Groningen, Oost-Friesland, en Bentheim. Het was dan ook een mooie verrassing toen ik een paar voorouders uit Zwolle, mijn huidige woonplaats, in de archieven tegenkwam.

Op 6 februari 1795 wordt Lodewicus ter Voorde gedoopt in de Steegjeskerk, aan de Hoornsteeg tussen Melkmarkt en Nieuwstraat, in Zwolle. De Steegjeskerk was een Rooms-katholieke statie, een missiepost. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was het katholicisme officieel verboden, maar de eredienst werd in schuilkerkjes meestal oogluikend toegestaan. In deze schuilkerkjes werd gedoopt en getrouwd, hoewel het rooms-katholieke geestelijken verboden was om zich met het trouwen te bemoeien. Een wettig huwelijk kon gesloten worden ten overstaan van de magistraten of ten overstaan van de gereformeerde kerkenraden. Rooms-katholieke echtparen trouwden zowel voor schepenen (lokaal bestuur) of de hervormde predikant, als voor de rooms-katholieke geestelijke van hun schuilkerk. De ouders van Lodewicus, Gerrit ter Voorde en Dina Severin zijn daarom op 14 mei 1786 in de Nederduits Gereformeerde Kerk in Zwolle getrouwd, hoewel ze katholiek waren.

Bij de doop van Lodewijk was zijn oom Derk uit Haaksbergen als getuige aanwezig. De vader van Lodewijk, Gerrit, was op 4 februari 1748 gedoopt in de katholieke kerk in Haaksbergen. Hij was de jongste zoon van Jan ten Voort en Eefse Dercks Lenderinck. Gerrit had een aantal broers boven zich, waarvan Derk vermoedelijk de oudste broer, al is dat niet helemaal zeker, omdat de katholieke doopboeken van Haaksbergen van voor 1732 verloren zijn gegaan.
Een half jaar na de geboorte van Gerrit, in augustus 1748 worden in opdracht van het gewestelijk bestuur alle inwoners van Overijssel geregistreerd. De gegevens zijn bedoeld voor een nieuw belastingstelsel dat nooit wordt ingevoerd, maar we weten dankzij deze telling de samenstelling van ieder huisgezin.

In het Register van de Boerschap Holthuijsen staat vermeld: “47. Jan ten Voorde en vrouw, vijf kinder boven 10 jaar en 4 onder 10 jaar”. Er zijn 6 kinderen in leven, geboren na 1732; de overige 3 zijn dus voor 1732 geboren..
Er zal voor Gerrit weinig toekomst geweest zijn in Holthuizen, en hij besluit het buurtschap te verlaten. In 1786 woont Gerrit als metselaarsknecht, voor de Sassenpoort in Zwolle. Volgens een nog niet bevestigd bericht werkt “de uitheemse Gerrit de Voorde” 18 april 1785 als knecht bij de meestermetselaar Warner Stemberg.

Op 14 mei 1786 trouwt Gerrit met Hendrina Severijn, die als dienstmeid werkt bij dr. Raas in de Luttekestraat. Aatje Severijn, de moeder van de bruid, is getuige. Het paar krijgt 4 zoons, Jan, Willem, Egbert en Lodewijk. Om te kunnen trouwen, en zich in Zwolle te vestigen, moet Gerrit een zogenaamde akte van Idemniteit inleveren. Gerrit heeft op 8 januari 1786 in het “Gerigt van Haxbergen” zo’n verklaring ontvangen, en hij levert deze op 21 maart in. Gerrit mag zich nu in Zwolle voor een onbepaalde tijd vestigen als metselaarsknecht.
Gerrit overlijdt in het jaar waarin zijn jongste zoon Lodewijk geboren wordt. Op 18 november 1795 wordt Gerrit ter Voorde “‘s avonds om 9 uur op de Bethlehemse Kerkhof begraven in No 3 van de 11de lage”. Het Bethlehemse Kerkplein is nu in 2013 een terras van een tweetal cafés.

Lodewijk trekt na verloop van tijd naar Smilde waar hij aan het werk gaat als timmerman. Op 22 augustus 1818 trouwt hij in Smilde met Lena Brands. Zijn moeder Dina Severin geeft in juli 1818 bij een notaris in Zwolle schriftelijk haar toestemming voor dit huwelijk. In de akte staat dat ze niet aanwezig zal (kan?) zijn. De bijlagen van de huwelijksakte bevatten een document van de Nationale Militie, met een signalement van Lodewijk:

  • Lengte: 5 voet, 5 duim en 2 strepen
  • Aangezigt: breed
  • Voorhoofd: rond
  • Oogen: grijs
  • Neus: ordinair
  • Mond: idem
  • Kin: rond
  • Haar: bruin
  • Wenkbraauwen: blond
  • Merkbare tekenen: pokdalig

Lena Brands is geboren in Kloosterveen, Smilde, maar haar vader Jan Brands was afkomstig uit Zwolle. Jan Brands is op 25 februari 1756 gedoopt in de Nederduits Gereformeerde Kerk van Zwolle. Hij was de zoon van Marten Brands en Margje Groenenberg. Marten Brandt, geboren in 1714 in Zwolle, was soldaat in de Compagnie van de Overste Lieutenant Raasvelt. Margje Groenenberg is geboren in 1719 en woonde “op den Dijk”, waarschijnlijk in Kamperpoort.

Hoewel Lodewijk rooms-katholiek was, is hij in Smilde met een gereformeerd meisje getrouwd, en is ook zelf lid geworden van de Nederduits Gereformeerde kerk. Lodewijk overlijdt op 17 juli 1841, op 46-jarige leeftijd in Smilde. Zijn dochter Dina ten Voorde trouwt in hetzelfde jaar, op 8 oktober 1841, met Tijmen Jans Pool.

 

Dit bericht is geplaatst in Pool. Bookmark de permalink.